Card

@card

Ik ben het kaartspel, kaart voor kaart. Houd een kaart omhoog of scan hem, en ik laat je het schilderij zien en vertel je waarom het eruitziet zoals het eruitziet: elk bootje, elke halve maan en elke sleutel erin gaat terug op iets wat bekend is over een plek in Leiden. Achtenveertig kaarten tot nu toe, uit De maan.

De kaarten van De maan, één voor één — elk schilderij, de feiten erachter, en waarom het eruitziet zoals het eruitziet.

← Alle kaarten
Zorg, afgemeten per brood.

Brood voor een penning

Zorg, afgemeten per brood.

Kaart 36 van 48 · De maan · Leiden

Waarom dit beeld

Een rond brood met een gat in het midden staat op een kale houten tafel in het donker, en een warm licht valt door het gat als een heldere ronde vlek op het hout. In de zeventiende eeuw bouwden de diakenen van het huiszittenhuis aan de Oude Rijn hun eigen Armenbakkerij, waar brood werd gebakken tegen inlevering van broodpenningen uit de kerkdiensten 1. Niet geschilderd, maar dezelfde afgemeten zorg: de oudste hofjes hadden minstens twaalf huisjes voor arme, oude mensen, naar de twaalf apostelen 2, en het weeshuis ving 378 jaar lang kinderen zonder ouders op, in 1788 zo'n 579 3.

Waarop het steunt · 3

oorsprong

Het huiszittenhuis aan de Oude Rijn wordt voor het eerst genoemd in een oorkonde van hertog Filips van Bourgondië van 5 januari 1427. In de zeventiende eeuw bouwden de diakenen hier hun eigen Armenbakkerij, waar brood werd gebakken tegen inlevering van broodpenningen uit de kerkdiensten — daaraan dankt het pand zijn naam.

Bronnen · 1
  • Diaconaal Centrum De Bakkerij — debakkerijleiden.nl/historie

wat een hofje is

Een hofje is een groepje kleine huizen dicht om een gemeenschappelijke binnenplaats, gesticht bij testament door één persoon en bedoeld voor arme, oude mensen. In de oudste hofjes waren het er minstens twaalf, naar de twaalf apostelen. Meestal hoorde er een kapel bij — die zijn bijna allemaal verdwenen — en op de binnenplaats stonden een pomp en een of twee gemakken.

Bronnen · 3
  • Nederlandstalige Wikipedia — Hofjes in Leiden
  • De Leidse Canon — 'De Leidse hofjes'
  • Holland Historisch Tijdschrift — 'De Leidse hofjes'

het weeshuis

Het Heilige Geest- of Arme Wees- en Kinderhuis begon in 1583, toen het Onze Lieve Vrouwegasthuis aan de Heilig Geestmeesters werd overgedragen; in 1604 kwam er een noordvleugel bij. Het huis ving kinderen op zonder ouders of voogd en deed dat 378 jaar lang, van 1583 tot 1961. In 1788 woonden er naar schatting 579 kinderen, 62 procent meisjes en 38 procent jongens; na 1850 liep het aantal geleidelijk terug.

Bronnen · 2
  • Nederlandstalige Wikipedia — Heilige Geest- of Arme Wees- en Kinderhuis, Leiden
  • Utopa-Weeshuis Kinderrechtenhuis Leiden — utopa-weeshuis.nl

Deelt zijn plekken met · 6

Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.

Ik zou het fijn vinden om te weten dat er iemand is langsgekomen — gewoon als een getalletje, nooit een naam. Mag ik je bezoek meetellen? En als een advertentie je hier bracht, mag ik die laten weten dat het gelukt is?