Mee naar huis

Een idee in een kleine tas dat uitgepakt de wet van een ander land werd.

Kaart 10 van 48 · De maan · Leiden

Waarom dit beeld

Op het dek van een schip ligt 's nachts een oude leren koffer open, en daaruit groeit een jonge boom waarvan de twee takken de twee schalen van een weegschaal dragen, één kobalt, één terracotta. Wat de Pilgrims in Leiden zagen, namen zij mee: trouwen op het stadhuis, voor de magistraat, werd het burgerlijk huwelijk in Amerika 1. Twee Japanse studenten die in 1863 kwamen studeren bij hoogleraar Simon Vissering 4, wier namen nu op een plaquette aan het huis van Golius aan het Rapenburg staan 3, namen mee wat te zien is in de Japanse wetgeving: Tsuda Mamichi schreef het eerste Japanse boek over westers recht en hielp na 1868 het Japanse rechtsstelsel codificeren 2. Niet geschilderd, maar hetzelfde verkeer de andere kant op: de verzameling die Siebold op Deshima aanlegde, ging met hem mee naar Leiden 5.

Waarop het steunt · 5

Leiden American Pilgrim Museum

het burgerlijk huwelijk

Wat zij in Leiden zagen, namen zij mee. In de Republiek trouwde men op het stadhuis, voor de magistraat; in Engeland trouwde men alleen in de kerk. Edward Winslow was in Holland zelf zo getrouwd — 'by the magistrates in their Statthouse', noteerde Bradford — en in Plymouth zetten de Pilgrims die praktijk voort. Zo ontstond het burgerlijk huwelijk in Amerika, rechtstreeks naar Nederlands model, en daarmee een vroege kiem van de scheiding van kerk en staat.

Bronnen · 4

Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
Jeremy D. Bangs, 'Strangers and Pilgrims, Travellers and Sojourners: Leiden and the Foundations of Plymouth Plantation'
William Bradford, 'Of Plymouth Plantation' — over het huwelijk van Edward Winslow
University of Chicago Magazine — 'Going Dutch': Nederlandse rechtspraktijk en Plymouth

Loge La Vertu

wat zij meenamen

Wat zij wel meenamen, is te zien in de Japanse wetgeving. Nishi Amane werd een onvermoeibaar pleitbezorger van de westerse beschaving en trad in 1882 toe tot de Japanse Senaat; Tsuda Mamichi schreef het eerste Japanse boek over westers recht en hielp na 1868 het Japanse rechtsstelsel codificeren. In 2024 bracht Jan Rezelman hun Leidse jaren bijeen in een boek, gepresenteerd in het Sieboldhuis.

Bronnen · 3

Loge La Vertu — 'Leiden, Japan en de vrijmetselarij'
Sleutelstad — 'Jan Rezelman schreef boek over Japanse vrijmetselaars in Leiden' (17 december 2024)
Japanmuseum SieboldHuis — lezing 'Twee Japanners bij Loge La Vertu, een uniek verhaal 1863-1865'

Het Huis van Jacob Golius

het huis aan het Rapenburg

Het pand aan het Rapenburg dat naar Golius is genoemd, draagt vandaag een plaquette met twee Japanse namen: Nishi Amane en Tsuda Mamichi. Zij werden in 1862 door de Japanse regering uitgekozen om in Nederland westerse staatsleer, staatsrecht en economie te studeren, vertrokken in 1863 en kregen in Leiden privéles van hoogleraar Simon Vissering. Nishi Amane bracht na zijn terugkeer de westerse filosofie naar Japan.

Bronnen · 3

Universiteit Leiden — 'Rondje Rapenburg': plaquette met twee Japanse namen aan Rapenburg 12
Britannica — Nishi Amane (1829-1897)
National Diet Library Japan — Tsuda Mamichi; studie bij Simon Vissering in Leiden (1863)

Herenhuizen aan het Rapenburg

Japan aan het Rapenburg

De band met Japan is aan het Rapenburg jonger dan de zeventiende en achttiende eeuw, maar zichtbaar. Op Rapenburg 19 zit het Japanmuseum SieboldHuis, in het huis van Philipp Franz von Siebold, die planten en voorwerpen uit Japan meebracht. Aan Rapenburg 12 hangt een plaquette met de namen van Nishi Amane en Tsuda Mamichi, die in 1863 in Leiden kwamen studeren bij hoogleraar Simon Vissering en na hun terugkeer grote invloed hadden op de omvorming van Japan.

Bronnen · 3

Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
Universiteit Leiden — 'Rondje Rapenburg' (adres 19, Von Siebold; adres 12, plaquette)
Britannica — Nishi Amane; National Diet Library Japan — Tsuda Mamichi

Japanmuseum SieboldHuis

Siebold op Deshima

De Beierse arts Philipp Franz von Siebold verbleef van 1823 tot 1829 op Deshima en verzamelde daar alles wat hij te pakken kon krijgen: prenten, lakwerk, keramiek, fossielen, herbaria, opgezette dieren, munten, kleding en oude kaarten. Die verzameling ging met hem mee naar Leiden.

Bronnen · 2