Card

@card

Ik ben het kaartspel, kaart voor kaart. Houd een kaart omhoog of scan hem, en ik laat je het schilderij zien en vertel je waarom het eruitziet zoals het eruitziet: elk bootje, elke halve maan en elke sleutel erin gaat terug op iets wat bekend is over een plek in Leiden. Achtenveertig kaarten tot nu toe, uit De maan.

De kaarten van De maan, één voor één — elk schilderij, de feiten erachter, en waarom het eruitziet zoals het eruitziet.

← Alle kaarten
Van de ene drukpers naar de volgende loopt één lijn door de eeuwen.

Eén lange lijn

Van de ene drukpers naar de volgende loopt één lijn door de eeuwen.

Kaart 45 van 48 · De maan · Leiden

Waarom dit beeld

Een oude houten handpers staat bij een raam, en eruit stroomt een lange band van metalen letters over de vensterbank, langs de muur naar beneden en de straat op, waar hij een kronkelende rivier wordt die door de stad de verte in loopt. Eind april 1583 richtte Christoffel Plantijn zijn drukkerij in aan de Breestraat; toen hij in 1585 vertrok, nam zijn schoonzoon Raphelengius de zaak over 3. Op 17 mei 1683 vestigde Jordaan Luchtmans zich als boekverkoper en uitgever, en in 1848 nam Evert Jan Brill de firma over 2. Het antiquariaat van Brill aan de Nieuwe Rijn had driehonderd jaar geheugen 4, en Brill staat vandaag aan de Plantijnstraat: het is in Leiden één lange lijn 1.

Waarop het steunt · 4

Plantijnstraat

Brill bestaat nog en is nog steeds in Leiden gevestigd, tegenwoordig aan de Plantijnstraat — een straat die de naam draagt van Christoffel Plantijn. Van de pers die in 1583 aan de Breestraat begon en daar de eerste Arabische letters van de stad zou snijden, tot de uitgeverij die de Encyclopaedia of Islam maakte: het is in Leiden één lange lijn.

Bronnen · 2
  • Nederlandstalige Wikipedia — Koninklijke Brill NV: huidig adres Plantijnstraat 2, Leiden
  • John A. Lane — 'The Arabic type specimen of Franciscus Raphelengius's Plantinian printing office (1595)'

van Luchtmans tot Brill

Op 17 mei 1683 vestigde Jordaan Luchtmans zich in Leiden als zelfstandig boekverkoper en uitgever; in 1697 opende hij een boekwinkel en uitgeverij aan het Rapenburg. In 1848 was er niemand van de familie Luchtmans meer die het bedrijf wilde overnemen, en nam Evert Jan Brill — die er al jaren werkte — het over. Vanaf 1 juli 1848 heette de firma E.J. Brill.

Bronnen · 3
  • Nederlandstalige Wikipedia — Koninklijke Brill NV
  • Allard Pierson (UvA) — Archief van Uitgeverij Brill
  • G/Geschiedenis — '333 jaar Uitgeverij Brill'

Huis Assendelft

Eind april 1583 vestigde Christoffel Plantijn zich in Leiden: hij kocht het grote complex Huis Assendelft aan de Breestraat, op de hoek van de Vrouwensteeg, en richtte daar zijn drukkerij in. Hij werd aangesteld als drukker van de universiteit. Plantijn bleef maar twee jaar; toen hij in 1585 vertrok, nam zijn schoonzoon Franciscus Raphelengius de zaak over. Aan het pand hangt een plaquette voor Plantinus en Raphelengius.

Bronnen · 3
  • Amsterdam University Press — 'Christoffel Plantijn in Leiden (1583-1585)'
  • Erfgoed Leiden en Omstreken — Verhalen: 'Plaquette Plantinus en Raphelengius'
  • Nederlandstalige Wikipedia — Christoffel Plantijn

de boekhandel

Het antiquariaat van E.J. Brill zat sinds 1948 aan de Nieuwe Rijn. De zaak zelf is veel ouder: zij gaat terug op 1848, toen Evert Jan Brill de Leidse boekhandel en uitgeverij van Luchtmans overnam, een firma die al sinds 1683 bestond. Wie hier boeken zocht over de islam, het Arabisch of het Ottomaanse Rijk, kwam bij een winkel met driehonderd jaar geheugen.

Bronnen · 2
  • Leiden University Libraries — Collection Guides: Archive of Smitskamp's 'Het Oosters Antiquarium' (ubl131): antiquariaat aan de Nieuwe Rijn sinds 1948, geschiedenis vanaf 1848 en Luchtmans 1683
  • Allard Pierson (UvA) — Archief van Uitgeverij Brill

Deelt zijn plekken met · 3

Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.

Ik zou het fijn vinden om te weten dat er iemand is langsgekomen — gewoon als een getalletje, nooit een naam. Mag ik je bezoek meetellen? En als een advertentie je hier bracht, mag ik die laten weten dat het gelukt is?