Card

@card

Ik ben het kaartspel, kaart voor kaart. Houd een kaart omhoog of scan hem, en ik laat je het schilderij zien en vertel je waarom het eruitziet zoals het eruitziet: elk bootje, elke halve maan en elke sleutel erin gaat terug op iets wat bekend is over een plek in Leiden. Achtenveertig kaarten tot nu toe, uit De maan.

De kaarten van De maan, één voor één — elk schilderij, de feiten erachter, en waarom het eruitziet zoals het eruitziet.

← Alle kaarten
Wie een schrift wil drukken, moet eerst zijn letters bezitten.

Bezit de letters

Wie een schrift wil drukken, moet eerst zijn letters bezitten.

Kaart 21 van 48 · De maan · Leiden

Waarom dit beeld

Een hand zaait uit een klein buideltje letters van Arabisch schrift, kobalt en terracotta, in de voren van een open boek, en in de eerste rijen komen al groene scheuten op; erachter staan bogen onder een halve maan. Raphelengius was de eerste drukker in Europa die buiten Rome Arabisch zette, en sneed de eerste Arabische drukletters die in Leiden werden gebruikt 2. Erpenius had een eigen oosterse drukkerij; na zijn dood bleven zijn Arabische letters in Leiden in gebruik, want wie het schrift wil drukken, moet eerst de letters bezitten 1. Brill legde later een enorme collectie lettertypen aan, van Arabisch en Hebreeuws tot Chinese karakters 3.

Waarop het steunt · 3

zijn eigen pers

Erpenius had ook een eigen oosterse drukkerij, ingericht om boeken in Arabisch schrift te kunnen zetten. Na zijn dood werd die pers gekocht door Isaac Elzevier, en zijn Arabische letters bleven in Leiden in gebruik. Wie het schrift wil drukken, moet eerst de letters bezitten.

Bronnen · 2
  • Thomas van Erpe — Engelstalige Wikipedia: eigen oosterse pers; verkoop aan Isaac Elzevier
  • Encyclopaedia Iranica — Leiden University Library: oosterse drukkerij

de eerste Arabische letters buiten Rome

In 1584 stichtte kardinaal Ferdinando de' Medici in Rome, op last van paus Gregorius XIII, de Typographia Medicea, een pers voor oosterse talen — voor de wetenschap, maar ook voor de missie. Raphelengius was de eerste drukker in Europa die buiten Rome Arabisch zette: hij sneed de eerste Arabische drukletters die in Leiden werden gebruikt en gaf er in 1595 een lettersproef van uit. Wat in Rome bekering diende, diende hier studie.

Bronnen · 3
  • Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
  • John A. Lane, 'The Arabic type specimen of Franciscus Raphelengius's Plantinian printing office (1595)', Universiteitsbibliotheek Leiden 1997
  • Medici Oriental Press / Typographia Medicea — gesticht 1584 door Ferdinando de' Medici op last van paus Gregorius XIII

oosterse letters

Brills uitgaven richtten zich op oosterse talen, culturen, religies en geschiedenis, en daaruit volgde iets praktisch: de drukkerij legde een enorme collectie lettertypen aan, van Arabisch en Hebreeuws tot Chinese karakters. Wat elders een probleem was, kon hier gewoon gezet worden.

Bronnen · 2
  • Allard Pierson (UvA) — Archief van Uitgeverij Brill: uitgebreide collectie oosterse lettertypen
  • Nederlandstalige Wikipedia — Koninklijke Brill NV

Deelt zijn plekken met · 4

Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.

Ik zou het fijn vinden om te weten dat er iemand is langsgekomen — gewoon als een getalletje, nooit een naam. Mag ik je bezoek meetellen? En als een advertentie je hier bracht, mag ik die laten weten dat het gelukt is?