Een zaadje in een brief
Sommige dingen reisden opgevouwen in brieven tussen hoven.
Waarom dit beeld
Een gevouwen brief ligt op een vensterbank, en uit zijn gebarsten rode lakzegel is een slanke scheut gebroken die naar het licht reikt. Ogier Ghiselin de Busbecq, gezant van de keizer aan het hof van de sultan, beschreef de tulp al in 1555 in zijn brieven naar Wenen en stuurde plantmateriaal mee; langs die weg kreeg Clusius de bollen die hij in 1593 naar Leiden meenam 1. Niet geschilderd, maar hetzelfde verkeer tussen hoven: in 1566 benaderde Joseph Nasi, diplomaat aan het Ottomaanse hof, protestanten in Antwerpen over Ottomaanse hulp tegen de Spanjaarden 2, en Blaeus kaart van het Ottomaanse Rijk is opgedragen aan David le Leu de Wilhem, een in Leiden opgeleide koopman in Aleppo 3.
Waarop het steunt · 3
Busbecq en de bollen
De bollen kwamen uit Istanbul. Ogier Ghiselin de Busbecq, gezant van keizer Ferdinand I aan het hof van de sultan, beschreef de tulp al in 1555 in zijn brieven naar Wenen en stuurde plantmateriaal mee. Clusius, toen keizerlijk prefect in Wenen, kreeg langs die weg tulpen, hyacinten, keizerskronen en narcissen — en nam ze in 1593 mee naar Leiden.
Bronnen · 3
- Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
- Alles over Bloembollen — 'Clusius en de tulp'
- Ogier Ghiselin de Busbecq — Turkish Letters (1555)
Joseph Nasi
Er waren ook echte contacten. In 1566 benaderde Joseph Nasi, diplomaat aan het Ottomaanse hof, protestanten in Antwerpen om een Ottomaans aanbod van hulp tegen de Spanjaarden te bespreken, en hij sprak vanuit het rijk zijn steun uit voor Willem van Oranje. De halve maan op de gevel stond dus niet alleen voor een spreuk.
Bronnen · 2
- Liever Turks dan Paaps — Engelstalige Wikipedia: Joseph Nasi, 1566, Antwerpen
- IsGeschiedenis — 'Betrekkingen Turkije en Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog'
de opdracht
De kaart 'Turcicum Imperium' draagt een opdracht aan David le Leu de Wilhem (1588-1658). Hij studeerde in Leiden theologie, rechten, wijsbegeerte en oosterse talen, en om die talen echt te beheersen reisde hij naar de Levant, waar hij van 1616 tot 1619 als koopman in Aleppo woonde en verder trok naar Jeruzalem, Caïro en Alexandrië. Blaeus kaart van het Ottomaanse Rijk draagt dus de naam van een koopman die in Leiden was opgeleid en in de Levant handeldreef.
Bronnen · 3
- Nationaal Archief 1.10.54 — Inventaris van het archief van D. le Leu de Wilhem (1588-1658)
- Biografisch Portaal van Nederland — David le Leu de Wilhem
- Willem & Joan Blaeu, 'Turcicum Imperium' — opdrachtcartouche
Deelt zijn plekken met · 8
Een andere vlagErfgoed Leiden en Omstreken (Atlas Blaeu)
Een kwetsbaar rijkErfgoed Leiden en Omstreken (Atlas Blaeu)
De boom komt thuisHortus Botanicus Leiden
Een bloem genoemd naar een hoofddekselHortus Botanicus Leiden
Onder glasHortus Botanicus Leiden
Blijven wie je bentStadhuis Leiden: Halve Maantjes
De opnieuw gevulde stadStadhuis Leiden: Halve Maantjes
De maanStadhuis Leiden: Halve Maantjes
Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.