De uittocht

Bij het vertrek begint het tellen.

Kaart 5 van 48 · De maan · Leiden

Waarom dit beeld

Voetstappen komen uit zee, waar een halve maan op de horizon staat, en steken het bleke zand over naar een open boek op de voorgrond; op de bladzijde staat een rond raster in een rand van bladeren. Al-hidjra betekent de uittocht: de tocht van Mohammed van Mekka naar Medina, het moment waarop de islamitische jaartelling begint, en de naam van een Leidse gemeenschap die zelf verhuisde 1. Vertrekken zette ook andere tellingen in gang: in 1620 voer minder dan de helft van de Pilgrims uit, 41 van de 102 opvarenden van de Mayflower 2, en op 19 augustus 1964 sloot Nederland een wervingsverdrag met Turkije; tussen 1960 en 1973 kwamen zo'n 65.000 Turkse migranten 3.

Waarop het steunt · 3

Voormalig Islamitisch Centrum Leiden (ICL), nu Al Hijra

de naam Al Hijra

Al-hidjra betekent de uittocht: de tocht van Mohammed van Mekka naar Medina, het moment waarop de islamitische jaartelling begint. Een gemeenschap die zelf is verhuisd — van het ene land naar het andere, en daarna van de ene straat naar de andere — draagt dus een naam die precies dat betekent.

Bronnen · 2

Islamitische kalender — Nederlandstalige Wikipedia: hidjra, begin van de jaartelling, 622
Islamitisch Centrum Al Hijra Leiden — alhijra.nl

Leiden American Pilgrim Museum

wie er vertrok en wie bleef

Leiden was geen tussenstop maar bijna twaalf jaar hun woonplaats. In 1620 vertrok minder dan de helft van de gemeenschap: zij voeren vanuit Delfshaven met de Speedwell naar Southampton en stapten daar over op de Mayflower. Van de 102 opvarenden van de Mayflower waren er 41 Pilgrim. De rest volgde later of helemaal niet — met de Fortune (1621), de Anne en de Little James (1623) en een tweede Mayflower (1629).

Bronnen · 2

Nederlandstalige Wikipedia — Pilgrim Fathers: Speedwell, Mayflower, Fortune, Anne, Little James
Pieterskerk Leiden — 'Pilgrims: tentoonstelling & historie'

Eerste Turkse Theehuis

gastarbeiders

Op 19 augustus 1964 sloot Nederland een wervingsverdrag met Turkije; tussen 1960 en 1973 kwamen zo'n 65.000 Turkse migranten hierheen. Wie naar Leiden kwam, werkte in de touwfabriek Verto in Leiderdorp of in de Grofsmederij, op de plek waar nu het Ankerpark ligt.

Bronnen · 2