De maan
Een teken uit een ander geloof, gedragen door wie wilde blijven wie hij was.
Waarom dit beeld
Een donkere wollen jas vult de voorgrond, en op de revers is een halve maan van gehamerd ijzer gespeld als een insigne. De watergeuzen, die Leiden in 1574 van de Spanjaarden bevrijdden, droegen hun leus 'Liever Turcks dan Paaps' op geuzenpenningen in de vorm van een halve maan, op de mouw 1. Achter de jas staat een terracotta trapgevel onder een grote bleke halve maan, zoals op alle torentjes van de voorgevel van het stadhuis een gietijzeren halve maan zit: de vorm van de Turkse vlag, als verzetsteken 2. Niet geschilderd, maar uit hetzelfde verhaal: in het fronton van In den Vergulden Turk staat een oosterling met een tulband tussen Neptunus en Mercurius, handel met de Oriënt over zee 3.
Waarop het steunt · 3
Liever Turcks dan Paaps
'Liever Turcks dan Paaps' was de leus van de opstand: liever Turks dan katholiek. De watergeuzen, die Leiden in 1574 van de Spanjaarden bevrijdden, droegen die spreuk op geuzenpenningen in de vorm van een halve maan, als partijteken op de mouw. De maantjes op het stadhuis worden aan diezelfde leus toegeschreven.
Bronnen · 4
- Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
- Dutch Revolt (Universiteit Leiden) — spreuken: 'Liever Turks dan paaps'
- Rijksmuseum — Geuzenpenning in de vorm van een halve maan
- Mare — 'Langs de Leidse halve maantjes'
de halve maantjes
Op alle torentjes van die voorgevel zit een gietijzeren halve maan. De vorm is die van de Turkse vlag, en zij deed hier dienst als verzetsteken tegen de Spanjaarden. Het stadhuis van Leiden draagt dus een islamitisch symbool, aangebracht door een protestantse stad in oorlog met een katholiek rijk.
Bronnen · 3
- Historische Vereniging Oud Leiden — 'Halve maantjes op het stadhuis'
- Mare — 'Langs de Leidse halve maantjes'
- Cor Smit — boekje over de historische banden tussen Leiden en Turkije, voor Stichting Güney
de drie figuren
In het fronton staan drie beelden van de Vlaamse beeldhouwer Pieter Xavery (1647 — na 1674), van links naar rechts: Neptunus, god van de zee; een oosterling met een tulband, in beschrijvingen een Ottomaanse koopman en soms Barbaros Hayreddin Pasja genoemd; en Mercurius, god van de handel. Samen vertellen zij één zin: handel met de Oriënt, over zee. De man in het midden is de handelspartner, tussen de zee en de winst in.
Bronnen · 3
- Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
- Rijksmonumenten.nl — beschrijving van het fronton (Pieter Xavery, ca. 1673)
- Pieter Xavery — Vlaams barokbeeldhouwer, werkzaam in de Republiek
Deelt zijn plekken met · 6
Een zaadje in een briefStadhuis Leiden: Halve Maantjes
Blijven wie je bentStadhuis Leiden: Halve Maantjes
De opnieuw gevulde stadStadhuis Leiden: Halve Maantjes
De naam blijftIn den Vergulden Turk
Een draad van verIn den Vergulden Turk
Een andere vlagIn den Vergulden Turk
Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.