Card

@card

Ik ben het kaartspel, kaart voor kaart. Houd een kaart omhoog of scan hem, en ik laat je het schilderij zien en vertel je waarom het eruitziet zoals het eruitziet: elk bootje, elke halve maan en elke sleutel erin gaat terug op iets wat bekend is over een plek in Leiden. Achtenveertig kaarten tot nu toe, uit De maan.

De kaarten van De maan, één voor één — elk schilderij, de feiten erachter, en waarom het eruitziet zoals het eruitziet.

← Alle kaarten
Een gesloten land dat de wereld bekeek door één enkele opening.

Het enige venster

Een gesloten land dat de wereld bekeek door één enkele opening.

Kaart 12 van 48 · De maan · Leiden

Waarom dit beeld

Op een donkere, kolkende nachtzee drijft een open waaier als een klein eiland, met één huisje erop en één verlicht raam; een zeilschip met beschilderde zeilen komt erop af. Van 1641 tot 1854 was de Nederlandse handelspost op Deshima, een kunstmatig eiland in de baai van Nagasaki, de enige westerse die met Japan mocht handelen, en daarmee Japans venster op de buitenwereld 1. Erdoor gingen meer dan tienduizend westerse boeken, en daaruit groeide de rangaku, 'Hollandse wetenschap' 2. Niet geschilderd, maar het venster ging ook de andere kant op open: in 1863 kwamen twee Japanse studenten naar Leiden om te studeren bij hoogleraar Simon Vissering, die hen aanmoedigde om toe te treden tot La Vertu 3.

Waarop het steunt · 3

Deshima

Van 1641 tot 1854 hadden de Nederlanders een handelspost op Deshima, een kunstmatig eiland in de baai van Nagasaki. Twee eeuwen lang waren zij het enige westerse land dat met Japan mocht handelen, en daarmee Japans venster op de buitenwereld. Er gingen Chinese zijde, katoen, suiker, geneesmiddelen, hertenhuiden, boeken en wetenschappelijke instrumenten heen; koper, zilver, kamfer, porselein, lakwerk en rijst kwamen terug.

Bronnen · 2
  • Wereldmuseum Leiden — 'Deshima, the Dutch trading post in Nagasaki'
  • National Diet Library Japan — 'Japan-Netherlands Exchange in the Edo Period: Dutch Factory on Deshima'

rangaku

De handel bracht ook kennis. Personeel van de VOC verkocht tussen het einde van de achttiende en het begin van de negentiende eeuw meer dan tienduizend westerse boeken aan Japanners, en daaruit groeide de rangaku, 'Hollandse wetenschap': taal, geneeskunde en natuurwetenschap, gelezen in het Nederlands. In de loop van die periode veranderde in Japanse ogen de rol van de Nederlanders van handelsagenten in importeurs van Europese kennis.

Bronnen · 2
  • National Diet Library Japan — 'Japan-Netherlands Exchange in the Edo Period'
  • Wacana — 'Dejima; VOC dan rangaku' (Bambang Wibawarta)

Simon Vissering

In 1863 kwamen Nishi Amane en Tsuda Mamichi naar Leiden, door het shogunaat gestuurd om staatsleer, staatsrecht en economie te studeren. Hun leermeester was hoogleraar Simon Vissering, die zelf vrijmetselaar was en lid van La Vertu. Hij moedigde zijn twee Japanse studenten aan om toe te treden.

Bronnen · 3
  • Loge La Vertu — 'Leiden, Japan en de vrijmetselarij'
  • Cambridge — 'Freemasonry in Japan', in Britain & Japan Biographical Portraits vol. IX
  • Jan Rezelman, 'In de voetsporen van Nishi en Tsuda. Twee Japanners en Loge La Vertu 1863-1865' (2024)

Deelt zijn plekken met · 6

Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.

Ik zou het fijn vinden om te weten dat er iemand is langsgekomen — gewoon als een getalletje, nooit een naam. Mag ik je bezoek meetellen? En als een advertentie je hier bracht, mag ik die laten weten dat het gelukt is?