De weegschaal
De stad meet wat er binnenkomt, en wie het draagt.
Waarom dit beeld
Onder een oude stenen brug drijven twee bootjes zij aan zij op hetzelfde water: het ene draagt een witte veer, het andere een zware ijzeren sleutel. In de Waag werden de goederen van kooplieden uit andere steden gewogen en gecontroleerd, zodat Leiden de kwaliteit kon bewaken en accijns kon heffen: de stad mat wie er binnenkwam en wat hij bij zich had 1. Aan de Morspoort hieven poortwachters dezelfde accijns bij binnenkomst; de poort was evengoed een kantoor als een opening 2. De sleutel is het eigen merk van de stad: de twee sleutels uit het Leidse wapen werden geslagen op de lakenloodjes waarmee de balen werden gemerkt 3.
Waarop het steunt · 3
wegen en accijns
Ook de goederen van kooplieden uit andere steden werden hier gewogen en gecontroleerd. Zo kon Leiden de kwaliteit van de producten bewaken én accijns op die goederen heffen. Aan de stadspoort werd geheven bij binnenkomst, op de Aalmarkt bij de weegschaal: de stad mat wie er binnenkwam en wat hij bij zich had.
Bronnen · 2
- Rijksmonumenten.nl / Erfgoed Leiden — Waag en Boterhal: goederen van kooplieden uit andere steden gewogen en gecontroleerd, accijnsheffing
- Nederlandstalige Wikipedia — Poort (doorgang): accijnsheffing door poortwachters
de accijns
Aan de poort zaten poortwachters, en die hieven accijns op de goederen die de stad binnenkwamen. Wie iets wilde invoeren kwam er dus niet zomaar langs: de poort was niet alleen een opening in de muur maar ook een kantoor.
Bronnen · 3
- Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
- Nederlandstalige Wikipedia — Poort (doorgang): accijnsheffing door poortwachters
- Ridderschapkwartier — 'Van Wittevrouwenpoort tot Commiezenpost: accijns- en wachthuis'
wat een loodje is
Een lakenloodje bestaat uit twee ronde loden schijfjes die met een lipje aan elkaar vastzitten. Erop staan het stadswapen — de twee sleutels of de klimmende leeuw — en gegevens over kwaliteit, kleur en afmeting. In de stempelkamer naast de grote gildezaal, de Grote Pers, werden de balen zo gekeurd en gemerkt. Het museum staat dus precies op de plek waar het merk werd geslagen.
Bronnen · 1
- Museum De Lakenhal — lakenhal.nl: 'Leids Laken' en 'Gebouw en geschiedenis'
Deelt zijn plekken met · 6
Twee nachtenMorspoort · Waaggebouw
De opnieuw gevulde stadStedelijk Museum De Lakenhal
Een draad van verStedelijk Museum De Lakenhal
De ring die zich nog sluitMorspoort
De leeuw stapt afWaaggebouw
Waar de wateren samenkomenWaaggebouw
Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.