Card

@card

Ik ben het kaartspel, kaart voor kaart. Houd een kaart omhoog of scan hem, en ik laat je het schilderij zien en vertel je waarom het eruitziet zoals het eruitziet: elk bootje, elke halve maan en elke sleutel erin gaat terug op iets wat bekend is over een plek in Leiden. Achtenveertig kaarten tot nu toe, uit De maan.

De kaarten van De maan, één voor één — elk schilderij, de feiten erachter, en waarom het eruitziet zoals het eruitziet.

Taal

EnglishNederlandsTürkçe
← Alle kaarten
Het melkwegstelsel waarin we leven draait, en iemand hier zag het als eerste.

De hemel draait

Het melkwegstelsel waarin we leven draait, en iemand hier zag het als eerste.

Kaart 29 van 48 · De maan · Leiden

Waarom dit beeld

Een spiraalvormig melkwegstelsel draait in een wit porseleinen kopje met blauwe bloemen, langzaam geroerd door een zilveren lepeltje, en sterren stromen over de rand. Bij de Leidse Sterrenwacht onderzocht Jan Hendrik Oort de bewegingen van sterren dicht bij de zon en ontdekte dat ons melkwegstelsel draait 1. Einstein werd in 1920 bijzonder hoogleraar, hield op 27 oktober van dat jaar zijn inaugurele rede en kwam daarna elk jaar een maand om te praten met Lorentz, Ehrenfest en De Sitter 2. Niet geschilderd, maar hetzelfde omhoogkijken: het Academiegebouw kreeg in 1632 een klein observatorium op het dak 3.

Waarop het steunt · 3

Sterrenwacht

De Sitter, Hertzsprung, Oort

In de twintigste eeuw werd deze sterrenwacht een internationaal centrum. Willem de Sitter was er directeur en werkte met Einstein aan de kosmologische gevolgen van de algemene relativiteitstheorie. Ejnar Hertzsprung kwam in 1920 als hoogleraar voor het jonge vak astrofysica — naar hem is het Hertzsprung-Russelldiagram genoemd. En Jan Hendrik Oort onderzocht de bewegingen van sterren dicht bij de zon en ontdekte dat ons melkwegstelsel draait.

Bronnen · 3
  • Leiden Observatory — Engelstalige Wikipedia: De Sitter, Hertzsprung, Oort
  • Huygens ING — biografisch woordenboek: Willem de Sitter (1872-1934)
  • Universiteit Leiden — Sterrenkunde: over ons
Sterrenwacht

Einstein in Leiden

Albert Einstein werd in 1920 bijzonder hoogleraar in Leiden en hield op 27 oktober van dat jaar zijn inaugurele rede, 'Ether en relativiteitstheorie'. Daarna kwam hij elk jaar een maand. Hij sprak hier met Lorentz en met zijn goede vriend Paul Ehrenfest, en met De Sitter over wat de algemene relativiteitstheorie voor het heelal betekende.

Bronnen · 3
  • Lorentz Institute, Universiteit Leiden — 'Einstein in Leiden'
  • National Geographic Nederland — 'Het Leiden van Einstein'
  • Leiden Observatory — Engelstalige Wikipedia: De Sitter en Einstein
Universiteit Leiden (Academiegebouw)

het Zweetkamertje

In het Zweetkamertje — de naam zegt genoeg — zetten gepromoveerden sinds de achttiende eeuw hun naam op de muur. Het gebouw kreeg in 1632 een klein observatorium op het dak en in 1670 een toren met een uurwerk.

Bronnen · 2
  • Universiteit Leiden — Academiegebouw: Zweetkamertje, observatorium 1632, toren met uurwerk 1670
  • Open Monumenten Dagen Leiden — Academiegebouw

Deelt zijn plekken met · 4

Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.

Ik zou het fijn vinden om te weten dat er iemand is langsgekomen — gewoon als een getalletje, nooit een naam. Mag ik je bezoek meetellen? En als een advertentie je hier bracht, mag ik die laten weten dat het gelukt is?