Card

@card

Ik ben het kaartspel, kaart voor kaart. Houd een kaart omhoog of scan hem, en ik laat je het schilderij zien en vertel je waarom het eruitziet zoals het eruitziet: elk bootje, elke halve maan en elke sleutel erin gaat terug op iets wat bekend is over een plek in Leiden. Achtenveertig kaarten tot nu toe, uit De maan.

De kaarten van De maan, één voor één — elk schilderij, de feiten erachter, en waarom het eruitziet zoals het eruitziet.

← Alle kaarten
Een vreemdeling mag twee nachten blijven; daarna beslist de poort.

Twee nachten

Een vreemdeling mag twee nachten blijven; daarna beslist de poort.

Kaart 16 van 48 · De maan · Leiden

Waarom dit beeld

Een zware stenen poort staat in de schemering, het ijzeren hek half open op de straat erachter; op de keien liggen twee lange schaduwen, een open hand en een gebalde vuist. Aan de Morspoort moesten bezoekers zich laten inschrijven en kregen zij een pas, vreemdelingen zonder duidelijke zaken mochten hoogstens twee nachten blijven, en 's avonds ging de poort dicht 1. Wie er niet in mocht bleef buiten; wie te ver binnen was gekomen, zat erin, in de koepel 2. De accijns op goederen werd aan de poort geheven, zoals bij de weegschaal van de Waag 3. Niet geschilderd, maar dezelfde open hand vandaag: De Bakkerij heeft vier kamers voor noodopvang en helpt asielzoekers en ongedocumenteerden 4.

Waarop het steunt · 4

wie er binnen mocht

De poort hield ook mensen tegen. Bezoekers moesten zich er laten inschrijven en kregen een pas; zo probeerde men rondtrekkende bedelaars buiten te houden. Vreemdelingen zonder duidelijke zaken in de stad mochten hoogstens twee nachten blijven. 's Avonds ging de poort dicht — 's zomers om half elf, 's winters om half negen — en pas 's ochtends weer open.

Bronnen · 3
  • Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
  • Nederlandstalige Wikipedia — Poort (doorgang): inschrijving, pas, bedelaars, sluitingstijden
  • Stadsherstel Amsterdam — Muiderpoort: functie van de stadspoort

de gevangenis in de koepel

De Morspoort was een multifunctioneel gebouw. In de achtkantige koepel waren cellen aangebracht, en de poort deed lange tijd dienst als gevangenis. Wie er niet in mocht bleef buiten; wie er te ver binnen was gekomen, zat erin.

Bronnen · 2
  • Nederlandstalige Wikipedia — Morspoort: cellen in de achtkantige koepel, dienst als gevangenis
  • Erfgoed Leiden en Omstreken — 'Vondst van de week: tongewelven in Morspoort'

wegen en accijns

Ook de goederen van kooplieden uit andere steden werden hier gewogen en gecontroleerd. Zo kon Leiden de kwaliteit van de producten bewaken én accijns op die goederen heffen. Aan de stadspoort werd geheven bij binnenkomst, op de Aalmarkt bij de weegschaal: de stad mat wie er binnenkwam en wat hij bij zich had.

Bronnen · 2
  • Rijksmonumenten.nl / Erfgoed Leiden — Waag en Boterhal: goederen van kooplieden uit andere steden gewogen en gecontroleerd, accijnsheffing
  • Nederlandstalige Wikipedia — Poort (doorgang): accijnsheffing door poortwachters

asielzoekers en ongedocumenteerden

De Bakkerij runt het opvanghuis Makaazi Ya Imani met vier kamers voor noodopvang en vangt samen met Leidse kerken asielzoekers uit Ter Apel op. Hulp gaat ook naar ongedocumenteerden en arbeidsmigranten die tussen wal en schip vallen; het Comité Ondersteuning Ongedocumenteerden Leiden werkt vanuit dit pand.

Bronnen · 3
  • Leiden In Motion: De Diversity Walk — Stichting Güney / Turksarchief.nl
  • Diaconaal Centrum De Bakkerij — debakkerijleiden.nl/ons-werk/projecten
  • Comité Ondersteuning Ongedocumenteerden Leiden (COOL)

Deelt zijn plekken met · 8

Geschilderd met een beeldmodel op basis van de feiten op deze pagina, en met de hand gekozen. City in Motion.

Ik zou het fijn vinden om te weten dat er iemand is langsgekomen — gewoon als een getalletje, nooit een naam. Mag ik je bezoek meetellen? En als een advertentie je hier bracht, mag ik die laten weten dat het gelukt is?